термині Испаниядағы ұлттық революция кезінде туды (1936-1939). 1936 ж. күзде испан фашистері төрт колоннамен Мадридке шабуыл жасап, ал қаладағы құпия агенттер өздерін «бесінші колонна» деп атады. Құпия агентура - опасыздар мен сатқындар үрей туғызып, кедергі жасады, диверсиялар ұйымдастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бесінші колонна ұлттық агентура деп аталып, әр түрлі елдерде тіміскі әрекет етті.