ғылымның қарсаңы. Нағыз заңдарды білдірмесе де ол ғылымның қалыптасуында маңызды каузалдық байланысты шығаруға бағытталған. Индуктивтік генерализациялар, түбінде, заңдардан алыстататын импликативтік қатынастарға əкеледі. Нормативтік-инструктивтік мəртебеге ие болған техникалық қабілеттер (субъект пен объекттің қызметін ұйымдастырады, осында ғылым-технологиясы білім-бейнелеуден ерекше) нақтылықтың нағыз қатынастарына сүйенгенде тиімді болуы мүмкін. Жалпы осы əлемнің заңдылық қасиеттерін жаңғыртуға бағытталған ғылыми ұстанымның дамуына себепші болады. Тарихи уақытта осы гносеологиялық процесс ежелгі шығыс мəдениетінің өркендеуімен сəйкес.