зат. инф. 1. Құрылыстардың, жүйелердің, мэшинелердің, аппараттардың, құралдардың күйіне және жұмыс істеуіне тиетін сыртқы факторлардың әсерінің орнын толтыруга немесе теңестіруге арналған құрылғы не толтыргыш зат. К о м п е н с а т о р д ы ң екі түрі бар: жылжымалы конпенсатор сына, серіппе жән е т.б., жылжымайтын конпенсатор шайба, аралық материал, сақина, толтырғыш зат тар. К о м п е н с а т о р құбыр желісінде температура немесе басқа да себептерге байланысты пайда болатын өзгерістерді ешбір кедергісіз қабылдайтын құрылғы (Қаз. тілі термин. Су.). К о м п е н с ат о р жылжымайтын компенсатор (шайба, аралық материал, сақина, толтыргыш заттар) және жылжымалы компенсатор (сына, серіпп е т.б.) болып бөлінеді (ҚҰЭ). К о м п е н с а т о р д ы пайдалану өзара бірін-бірі ауыстыратын бөлшектерді кеңінен енгізуге, машиналардың жекелеген элементтерінің жұмыс істеу мерзімін ұзартуга ықпал жасайды (ҚҰЭ). 2. Бцрандалы өлшеу құралдары мен металл кесетін станокта жұмыс бцрандасы қадамының қатесін азайтатын құрылғы. К о м п е н с а т о р айнымалы ток тізбегіндегі cos коэффициентін жоғарылатуга және электр торабындағы кернеуді реттеуге арналған құрылғы (ҚҰЭ). Арнайы жасалған тетіктер, атмосфералық кедергілерді жойгыш к о м п е нс а т о р л а р арқылы біршама жақсы нәтижелер алынғанмен, атмосфера кедергісін толық жою мүмкін емес (М.Бекбауов, Көгілдір.). Жаткамен жұмыс істер алдында к о м п е н с а т о р д ы трактордың тіркемелі құлагында реттеп алу қажет (Тракторист.).