(пар. мурдан مردن) – жазым болу, аяқ асты өлу.

Ағаштан биік мерт тауып, Қорлықпенен өлген ер! («Ер Тарғын». Ақсауыт. І-том. 1977).

Ерлікпенен Қабанбай,“Біреуі мерт қып кетед” деп, Шағалақты қасына ап, Қыз күзетіп қалыпты («Қаракерей Қабанбай батырдың әңгімесі». Бабалар сөзі. 58-том. 2010. 100 томдық).

Сұрасаң менің атым – Төлек Жәуке, Мерт болдың арыстандай шауып айға («Қарға батыр». Бабалар сөзі. 22-том. 2005. 100 томдық).

Мертілу – жарымжан болу, ауыр жаралану.

Тастап кетті жұртына, Бір мертілген бел үшін («Ер Тарғын». Ақсауыт. І-том. 1977).

Ол жығылса, мертілсе ел-жұрты бар, Менде жоқ, жазым болсам жанға серік («Талайлы мен Әйім қыз». Бабалар сөзі. 22-том. 2005. 100 томдық).

Бір омыртқам мертіліп , Жалғыздығым білінді! («Ер Тарғын». Ақсауыт. І-том. 1977).

Өміріне мерт – өміріне қауіп.

Баянның сұлулығы – Қодарға дерт, Қодар дерті – Баянның өміріне мерт («Қозы Көрпеш – Баян сұлу» (М.Нукин нұсқасы).Бабалар сөзі. 55-том. 2009. 100 томдық).