аталған құрылыстармен, үйлермен және ғимараттармен тарихи орныққан аумақтары бар жекелеген құрылыстар, үйлер мен ғимараттар, тарихи, ғылыми, көркем және өзге де мә дени құндылық болып табылатын мемориалдық үйлер, махаллалар, мазарлар, кесенелер мен жекелеген жерлеу орындары, монументтік өнер туындылары, Тарих және мәдениет ескерткіштерінің Мемлекеттік тізіміне енгізілген және реставрациялаудың әлеуетті объектілері болып табылатын тас мүсіндер, жартастағы бейнелер, археология ескерткіштері, ғьшым мен техника объектілері, антропология, этнография, фольклор, нумизматика, эпиграфика, фотосурет материалдары, кинофильмдер, эдебиет пен онер туындылары, мұрағат, қолжазба құжаттары, манускрипт кітаптар, коне құнды және сирек кездесетін басылымдар, жәдігерлер мен мемориалдық сипаттағы заттар («Тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану туралы» 1992 жылғы 2 шілдедегі ҚРЗ 3-бап)