Сұраныс бойынша 125 нәтиже табылды

  • АСПАН

    lat: ASPAN

    (пар. асман آسمان) – аспан.

    Мұның асық болғаны – пері қызы, Аспанға ұшқан құсты кім ұстайды? («Сейпілмәлік». Бабалар сөзі. 17-том. 2005. 100 томдық).

    Күбіге “һида” деді әфсүн оқып, Күрілдеп күбі кетті аспанға ұшып («Хикаят дастан Хатымтай». Бабалар сөзі. 4-том. 2004. 100 томдық).

    Бұл оқты бисмилла деп аспанға атсаң, Шығады дұшпанының табанынан («Қисса Мәлік Хасен». Бабалар сөзі. 9-том. 2004. 100 томдық).

    Дереккөз: Г. Мамырбекова. Қазақ тіліндегі араб, парсы сөздерінің түсіндірме сөздігі. – Алматы. 2017. 658 б.

  • АСПАН

    lat: ASPAN

    з а т. Төбедегі атмосфералық кеңістік, көк, әуе 

    А с п а н  ала шұбар бұлт. Ызыңдаған күзгі таң бойды шіміріктіреді. Жер бозқырау (Ж.Аймауытов, Шығ.).

    Күркіреп а с п а н,

    Ойнатты-ау дейсің жасыңды,

    Сайратты-ау дейсің мелшиген тау мен тасыңды.

    Мылқаудың үні, кереңнің құлағы ашылды,

    Кешірім сұрап,

    Бөрі де оған бас ұрды (М.Мақатаев, Шығ.).

    Жем басқан жерінде қайқаңдап біраз отырып, ителгі көтеріліп ұшып а с п а н ғ а шықты (С.Бегалин, Таңд.).

    Естідің бе а с п а нн ы ң күрсінгенін?

    Сол менің саған деген тылсым демім.

    Ұйықтап жатса оянсын, ояу болса,

    Күңіренген жанымды білсін дедім (М.Мақатаев, Шығ.).

    Дереккөз: Қазақ әдеби тілінің сөздігі. Он бес томдық. 2-том / Құраст. Ғ.Қалиев, С.Бизақов, О. Нақысбеков және т.б. - Алматы, 2011. - 744 б.

  • Аспан (ауа, әуе} айналып, жерге түсердей [түскендей] • аспан аптап, күн шыжыды

    lat: Aspan (aýa, áýe} aınalyp, jerge túserdeı [túskendeı] • aspan aptap, kún shyjydy

    Аңызақ ыстық, қапырық, жер-көктің бәрі күйіп тұр. Шілде аптабы күшіне енген, аспан айналып, жерге түсердей қапырық. Күн аптабымен қосыла трактор моторының қызуы адамды шыдатпайды («Лен. жас»), Аспан айналып, жерге түсетін ыстықта атымды суғарайын ден айдын көлге желдіртіп келсем, тақсыр-ай, сізге өтірік, маған шын-көл дегенім көлденеңі көз жеткісіз көк мұз болып шықты («Қаз. ертегі.»). Әуе жерге түскендей ыстық күшті, Салқындап шомылуға көлге бардық (И. Байзақов). Аспан аптап, шыжып күн, Жер қуырған қамбаз түн, Жел аңызақ тамызда (I. Жансүгіров). Тамыз айы, ауа айналып, жерге түскендей. Күн күйіп тұр (Қ. Қайсенов).

    Дереккөз: Фразеологиялық сөздік

  • Аспан [-ның түбі] тесіліп кеткендей

    lat: Aspan [-nyń túbi] tesilip ketkendeı

    Қатты, толассыз, екпінді

    Биыл нақ алма гүлдегенде, аспан  тесіліп  кеткендей, жаңбыр шелектеп құйғанын айтсайшы (Б.Қыдырбекұлы, Шығ.).

    Таң қараңғысы болар, айнала қара түнек, аспанның  түбі  тесіліп  кеткендей ұйытқыған боран басылар емес (Т.Ахтанов, Боран).

    Дереккөз: Қазақ әдеби тілінің сөздігі. Он бес томдық. 2-том / Құраст. Ғ.Қалиев, С.Бизақов, О. Нақысбеков және т.б. - Алматы, 2011. - 744 б.

  • Аспан [әуе] айналып жерге түскендей

    lat: Aspan [áýe] aınalyp jerge túskendeı

    бейн. Өте ыстық, тым қапыpық.


    Аспан айналып жеpге түскендей сарша тамыз, аптап ұрып жасыл шүйгін сарғайып кеткен («Қаз. әдеб.»).

    Шыр еткен бозторғай жоқ, әуе айналып жеpге түскендей қиырда құйындар жарысып барады («Лен. жас»).

    Дереккөз: Қазақ әдеби тілінің сөздігі. Он бес томдық. 1-том / Құраст. Т. Жанұзақ, С. Омарбеков, Ә. Жүнісбек және т.б. - Алматы, 2011. - 752 б.

  • Аспан [әуе] шайдай ашық

    lat: Aspan [áýe] shaıdaı ashyq

    Көкте бір шөкім де бұлт жоқ кез туралы айтылады. Тағы да көктем, Ертістің сірескен қалың мұздары қапталдай аққанына талай күн өтті. Аспан шайдай ашық (Ә. Баймұрзин).

    Дереккөз: Фразеологиялық сөздік