с ы н. Істің, қимылдың қарқынын күшейте, үдете түскіш, өсіргіш. Протондардың тұңғыш ү д е т к і ш і жасалды (Н.Қойшыбаев, Кванттар.). Ғалымдар арзан ү д е т к і ш т е р жасады («Қазақст. мект.»). Ү д е т к і ш т е г і үдетуші күштер электростатикалық өріс құрады («Білім және еңбек»). 1969 жылы дүние жүзіндегі ең қуатты ү д е т к і ш – Серпуховтағы энергиясы 70 ГЭВ-ке тең протондық үдеткіштің көмегімен Совет физиктері екі антипротон мен бір антинейтроннан тұратын антигелий-3 ядросын алды (ҚСЭ).