БАТЫР

lat: BATYR

ет. 1 . Судың (өзен, көл т.б.) түбіне түсіру, бойлату .


Жамандық атаулыны қалдырыңдар,

Суға батыр , отқа өрте, жандырыңдар.

Болашақ деп аталған өлмес-өшпес,

Жақсылықтан жаралған тағдырың бар (2,136).


Екеуін де сол зұлым келісуге шақырар;

Шақырар да, жол бойы тұңғиыққа батырар ,

Фокарада екеудің енді қандай қақы бар? (5,134).


2 . Ыдыстағы сұйық затқа бір нәрсені малу, салу .


Жо, жоқ! Менің өкпем жоқ тағдырыма, Өміріме, өзіме барлығына.

Нан батырып жесем де ризамын, Көз жасымның бір тамшы қалдығына (2,366).


Қалқыған етті қазанға қайта-қайта батырып ,

Ашушаң аспаз тұратын айыршаны матырып,

Қадағалап қарайтын дәл осылай отырып (5,98).


3 . Күнді ұясына қонғанша отыру (бір іспен айналысу) .


Қонақпен күнді батырып , Қонақ боп атып таң нұры. Тұратын еді шақырып Әжемнің аппақ жаулығы (1,156).


Момын едің момыннан жаратылған,

Жайсаң еді құрбыңнан дара тұрған.

Жарамайды ұйқымен күн батырып ,

Жарамайды ұйқымен таң атырған (1,177).


Шаруаның жайын әңгімелеп отырып-ақ күнді батырып алыппыз (4,130).


4 . Үшкір затты сұғындырып, денеге дақ түсіру .


Әрі қарай басқа өмір, басқа тірлік,

(Қайтейін оның үшін бас қатырып).

Осы менің Отаным, бақытым да,

Табаныма жүрсем де тас батырып .

Керек емес басқа өмір, басқа тірлік! (3,20).